Zarówno różaneczniki, jaki i azalie kwitną głównie późną wiosną od kwietnia do czerwca, z tym, że dokładny czas kwitnienia zależny jest od odmiany. Większość japońskich azalii kwitnie między kwietniem a majem.
Azalie doniczkowe kwitną od września do kwietnia. Ze względu na różnorodność odmian rododendronów można mieć prawie osiem tygodni ich kwitnienia, poprzez sprytne łączenie różnych ich odmian.
Rododendrony potrzebują miejsc zacisznych, osłoniętych od wschodnich i północnych wiatrów, a także silnego promieniowania słonecznego. Można je sadzić w pobliżu budynków, ogrodzeń oraz pod osłoną drzew i krzewów, które wyhamowują siłę wiatru. Rododendrony lubią podwyższoną wilgotność powietrza, dlatego pozytywnie na ich wzrost wpływa sąsiedztwo oczek wodnych, drzew i krzewów.
Posadzenie rododendronów we właściwej glebie jest podstawą ich pięknego kwitnięcia. Wszystkie rododendrony preferują kwaśne podłoże, nie znoszą gleby zasadowej! Dobrze rosną na organicznie wzbogaconych, kwaśnych glebach o dobrym drenażu. Wszystkie rododendrony potrzebują przepuszczalnej, bogatej w tlen gleby. W zbyt zbitej, wilgotnej glebie rośliny szybko umierają. Wartość pH gleby powinna wynosić od 5,5 do 6,0. Należy również unikać gleb bogatych w glinę, ponieważ glina przykleja się do korzeni. Jeśli gleba ma niską kwasowość, można ją wymieszać z torfem, mchem i drobno zmieloną korą.
UWAGA! Glebę o odczynie obojętnym można zakwasić.
( Patrz: ekspert radzi-hortensje-pkt.6: Jaka gleba powinna być stosowana do uprawy hortensji? )
Najlepszym czasem do sadzenia i przesadzania jest późna wiosna lub wczesna jesień, ale rododendrony zakupione w pojemnikach możemy sadzić przez cały okres wegetacyjny czyli od kwietnia do połowy października. Rośliny zwykle zakwitną wiosną przyszłego roku, a niektóre gatunki w czerwcu lub lipcu.
Należy zwrócić szczególną uwagę na stan systemu korzeniowego. Bryła korzeniowa powinna być dobrze przerośnięta korzeniami i nie może rozpadać się po wyjęciu z pojemnika.
Aby posadzić azalię czy różanecznik należy w glebie wykopać zagłębienie i umieścić roślinę w środku. Zanim azalię lub różanecznik umieścimy w dołku, powinniśmy dobrze nasączyć bryłę korzeniową, umieszczając ją na kilkanaście minut w pojemniku z wodą. Na ciężkich glebach należy na dnie dołka usypać drenaż. Rośliny sadzimy na taką głębokość na jakiej rosły w pojemniku, na słabszych glebach 3, cm głębiej. Zbyt głębokie posadzenie rośliny spowoduje brak dostępu tlenu przez co roślina obumrze, zwłaszcza na cięższych glebach.
Natychmiast po posadzeniu trzeba rododendron obficie podlać. W upalne dni rośliny cieniujemy. Ziemię wokół rośliny przykrywamy ściółką. Korzenie rododendronów są stosunkowo płaskie, więc mają tendencję do wysychania, jeśli na wierzchniej warstwie nie ma wystarczającej ilości ściółki. Dzięki niej roślina otrzymuje składniki odżywcze, których potrzebuje i nawożenie jest niewielkie lub nie jest w ogóle potrzebne. Ściółka wokół rośliny powinna mieć grubość około 2 do 3 cm. Jeśli posadzono kilka roślin, ściółka między roślinami powinna mieć grubość od 5 do 8 cm. Aby utrzymać wilgotność i kwasowość gleby, jako ściółki należy używać igieł sosnowych, liści dębu, trocin dębowych lub sosnowych. Pierwszej zimy po posadzeniu korzenie zabezpieczamy przed mrozem.
Paleta kolorystyczna azalii i różaneczników jest szeroka i obejmuje kolory takie jak: czerwony, purpurowy, łososiowy, biały i wielobarwny. Natomiast to, jak szybko rosną rododendrony, zależy od odmiany i warunków, w jakich są uprawiane, co do zasady jednak rododendrony można podzielić na niskie (karłowate), średnie i wysokie.
Odmiany niskie szybko się rozrastają, tworzą niskopienne formy, dorastają najwyżej do 1 metra wysokości. Należą do nich np. różanecznik krzywozalążniowy (rhododendron campylogynum), rododendron pomakoense, mieszańce Forresta oraz mieszańce różanecznika jakuszimańskiego. Polecane są one na skalniaki i murki. Mają mniejsze wymagania glebowe i tolerują stanowiska słoneczne.
Odmiany średnie dorastają do 2,5 metra wysokości i szerokości. Należą do nich odmiany takie jak np.
różanecznik dahurski, różanecznik „Catawbiense Grandiflorum” czy „Roseum Elegans”, a także różanecznik ostrokończysty.
Odmiany wysokie uzyskują po 15 latach wysokość około 3-4 metrów. Gatunki te są jednak rzadko spotykane w Polsce.
Azalie japońskie to wolno rosnące krzewy. Po 10 latach osiągają zaledwie 0,5–1,2 m wysokości.
Mrozoodporność różaneczników zależy głównie od odmiany. Istnieją odmiany wytrzymałe na mrozy nawet do -30 st. C. Istnieją również wyjątkowo mrozoodporne odmiany różaneczników i azalii, które poradzą sobie nawet w najchłodniejszych regionach. Są jednak odmiany mniej odporne na mróz. Szczególnie chronić trzeba młode okazy i system korzeniowy tych roślin, który jest płytki, dlatego przed zimą należy wysypać wokół rododendronów liście lub korę. Koronę rośliny należy okryć agrowłókniną.
Ani azalie ani różaneczniki nie wymagają z reguły cięcia. Wykonujemy jedynie cięcie formujące czyli rośliny przycinamy tylko, gdy są słabo rozkrzewione albo pędy rosną za blisko siebie bądź wyrastają z krzewu w poprzek. Cięcie formujące wykonujemy również po to, by nadać krzewom pożądany kształt np. kuli czy stożka. U różaneczników wystarczy, gdy wyłamiemy szczytowe pąki liściowe. Należy również wykonywać cięcie sanitarne czyli usuwać pędy suche, przemarznięte i chore. W przypadku bardzo starych egzemplarzy, stosujemy tzw. cięcie odmładzające (roślinę skracamy do 30cm nad ziemią). Cięcie azalii należy wykonywać , gdy na roślinie nie ma liści.
Ważnym jest również wyłamywanie przekwitłych kwiatostanów (tzw. uszczykiwanie). Należy to robić zarówno w przypadku azalii jak i różaneczników, ponieważ wówczas rośliny te nie tracą energii na wytworzenie nasion, tworzą więcej pędów, przez co roślina się zagęszcza, a w kolejnym roku lepiej kwitnie.
Świeżo posadzone azalie i różaneczniki należy podlewać regularnie. Dorosłe azalie i różaneczniki podlewamy głównie w okresach suchych, w czasie zawiązywania pąków i kwitnienia oraz zimą, gdy ziemia nie jest mocno przemarznieta. Wszystkie rododendrony mają płytki system korzeniowy i okresy suszy odczuwają bardzo dotkliwie. Azalie więdną, jeśli nie dostaną wystarczająco dużo wody.
Woda do podlewania powinna być miękka, najlepiej nadaje się do tego deszczówka. Twarda woda zwiększa pH podłoża i czyni go zasadowym, co jest niekorzystne dla roślin. Podlewamy taką dawką wody, aby gleba przeniknęła na głębokość co najmniej 15-20cm. (czyli około 30-35l wody na 1m2). Rododendrony wchłaniają również wodę przez liście, dlatego tak samo ważne jak zwilżenie gleby wokół rośliny jest zraszanie jej liści. Podlewanie i zraszanie roślin zaleca się rano, aby liście mogły wchłaniać wodę przez cały dzień i miały szansę wyschnięcia przed nocą.
UWAGA!
Mrozoodporne rododendrony mimo iż są wytrzymałe na niskie temperatury, narażone są na ryzyko suszy fizjologicznej. Ponieważ różaneczniki nie przechodzą w okres spoczynku, również zimą wyparowują wodę przez liście. Ze względu na zmarzniętą glebę nie mogą uzupełnić ubytków wody i więdną, a nawet zasychają. Duża część rododendronów ginie nie wskutek przemarznięcia, lecz wysuszenia. Dlatego podczas odwilży i dodatnich zimowych temperatur warto podlać rododendrony i uzupełnić ich zapasy wody.
Przy nawożeniu rododendronów należy zwrócić uwagę na to, że młode, intensywnie rosnące krzewy należy nawozić częściej i większymi dawkami niż stare rośliny. Na glebach żyznych, próchniczych, bogatych w składniki odżywcze nawożenie można ograniczyć do minimum lub w ogóle nie nawozić rododendronów. Na glebach lekkich, piaszczystych, ubogich w składniki mineralne rośliny trzeba nawozić systematycznie.
Nawozy możemy zastosować przed posadzeniem roślin mieszając je z podłożem na całej głębokości systemu korzeniowego lub pogłównie czyli rozsypując nawóz wokół rośliny. Nawóz trzeba zawsze wymieszać z podłożem, a roślinę obficie podlać, aby nawóz przeniknął do korzeni.
Nie należy nawozić rododendronów przed ich zakwitnięciem. W przeciwnym razie nawóz zapewniłby produkcję większej ilości zielonych liści niż kwiatów. Nawozimy zawsze po kwitnieniu, późną wiosną.
Do nawożenia rododendronów możemy stosować nawozy organiczne oraz nawozy mineralne.
NAWOZEM ORGANICZNYM może być:
- dobrze rozłożony obornik – stosujemy go na rok przed posadzeniem różaneczników w ilości 3-5kg/m2 przekopując go z podłożem. Na glebach lekkich obornik rozkłada się szybciej, na ciężkich dużo wolniej.
- torf wysoki o pH 4-5. Co prawda jest on ubogi w składniki odżywcze i nie służy do nawożenia, niemniej poprawia on strukturę gleby czyniąc ją bardziej przepuszczalną. Po wymieszaniu torfu z glebą, musimy koniecznie ją zasilić nawozami mineralnymi.
- przekompostowana kora sosnowa
- zielony nawóz np. z roślin motylkowych (np.bobik, łubin, peluszka, saradela, wyka) – nasiona wysiewamy latem (czerwiec/lipiec), kosimy we wstępnej fazie kwitnienia i rozdrabniamy. Gdy zwiędną, przekopujemy z glebą: na ziemiach ciężkich, gliniastych jesienią (płycej), na glebach lekkich wiosną (głębiej).
NAWOZY MINERALNE stosujemy w przypadku braku lub jako uzupełnienie nawozów organicznych. Zasadą jest, że stosujemy je w kilku mniejszych dawkach. Aby nie doprowadzić do zbytniego zasolenia gleby. Bardzo wrażliwe na nawozy mineralne (nawet w najmniejszych dawkach) są pierisy i azalia pontyjska oraz młode rododendrony, dopiero posadzone. Do nawożenia mineralnego stosuje się nawozy wielo- i jednoskładnikowe w postaci granulek, proszku lub płynu.
1. Nawozy jednoskładnikowe to:
- nawozy azotowe, zakwaszające glebę np. siarczan amonowy w ilości 3kg/100m2 podzielony na trzy dawki: przed sadzeniem, a potem w maju i czerwcu. Jeśli glebę wokół rododendronów ściółkujemy, ilość nawozu zwiększamy o 50%. Nawozy azotowe wspomagają bujne rośnięcie roślin i wpływają na kolor liści.
- nawozy potasowe np. granulowany lub rozpuszczalny siarczan potasu – stosuje się go jesienią w ilości 1-3kg /100m2. Jednak na glebach lekkich, z których składniki są szybko wymywane, połowę dawki dajemy jesienią, a drugą połowę wiosną. Potas przyczynia się do tworzenia mocnego systemu korzeniowego oraz zwiększa wytrzymałość roślin na suszę i mróz.
- nawozy fosforowe np. mączki fosforytowe i superfosfaty. Mączki stosuje się jesienią na glebach kwaśnych, wilgotnych i próchniczych. Superfosfaty pojedynczy lub protrójny rozsypuje się wokół roślin w ilości: pojedynczy: 3-6kg/100m2, potrójny 1-2kg/100m2 i obficie podlewa.
Dla rododendronów ważne są również składniki takie jak wapń oraz żelazo. Rododedrony są wrażliwe szczególnie na niedobóry żelaza, dlatego zaleca się stosowanie np. siarczanu żelaza lub nawozu w postaci zwązków chelatowych żelaza. Siarczan żelaza stosuje się przed posadzeniem, lub podsypując nim rośliny, mieszając go z podłożem i obficie podlewając. Natomiast żelazo w postaci chelatu można stosować doglebowo lub dolistnie.
2. Na rynku dostępne są również różnego rodzaju nawozy wieloskładnikowe odpowiednie dla rododendronów w formie pylistej lub granulowanej, przy czym należy pamiętać, że nawozy pyliste działają szybciej niż granulowane. Przykładowe nawozy wieloskładnikowe odpowiednie dla rododendronów:
- granulowane np. Azofoska, Agrecol, Multivit,
- płynne np. Florovit płynny
W grupie nawozów wieloskładnikowych mamy również bardzo praktyczne nawozy wolnodziałające, które stosuje się jednoorazowo wiosną, a ich działanie trwa nawet przez 6 miesięcy np. Osmocote plus, Multicote, czy Hydrocote.
3. Oprócz tego istnieją również nawozy dolistne, którymi spryskuje się roślinę, gdy zauważymy na liściach niedobory składników mineralnych. W taki sposób możemy szybciej wzmocnić roślinę niż w przypadku zastosowania nawozów granulowanych. Ważnym jest jednak, aby nie stosować ich w czasie silnego nasłonecznienia, gdyż można poparzyć liście rośliny, ani w temperaturze wyższej niż 25 stopni C. Takim nawozem dolistnym dla rododendronów jest np. Citovett czy Sandovit.
UWAGA! Ponieważ zarówno azalie jak i rododendrony mają płytki system korzeniowy, składniki pokarmowe dostarczane w formie nawozów sztucznych są szybko wymywane w głąb gleby, poza obręb korzeni. Dlatego dobrze jest nakładać wiosną warstwę próchnicy na glebę wokół nich.
Bardzo dobrze na przyswajanie składników pokarmowych z gleby wpływa mikoryza, czyli współżycie korzeni rododendronów z właściwymi gatunkami grzybów. Świetnym źródłem takich grzybów jest gleba pochodząca z naturalnych wrzosowisk.
TAK. W ostatnim czasie na balkonach i tarasach, oprócz roślin ozdobnych jednorocznych, pojawiają się również azalie i różaneczniki. Do uprawy w doniczkach dobrze nadają się niskie odmiany azalii japońskich, różanecznik gęsty, kosmaty i rozesłany. Ponieważ jednak mają one płytki system korzeniowy, który dodatkowo w pojemniku słabo się rozrasta, narażone są one na przesuszenie. Dlatego wymagają obfitszego podlewania, zraszania i nawożenia niż rododedrony posadzone w gruncie.
Trzeba również pamiętać o tym, aby:
– gleba w doniczce miała odczyn kwaśny, co dwa lata przesadzamy rododendron;
– donica posiadała drenaż i dobrze odprowadzała wodę;
– usuwać przekwitnięte kwiatostany, aby nie osłabiały one rośliny;
– od połowy maja umieścić donicę w zacienionym miejscu;
– w czasie zimy rośliny zabezpieczyć przed mrozem i suszą wkładając donicę np. do kartonu wyłożonego na dnie styropianem. Styropianem wypełnia się również pustą przestrzeń między kartonem a donicą.
– decydując się na wniesienie donic do mieszkania na zimę, umieszczamy ją w miejscu półcienistym.
Różaneczniki reagują bardzo czule na pobór lub kierowanie strumienia powietrza grzewczego. W ciepłym miejscu szybciej zakwitną.
Żółknięcie liści różaneczników związane może być z kilkoma przyczynami:
a) niewłaściwe nawożenie roślin – żółte liście, zwłaszcza u młodych osobników powodować może niedobór żelaza, azotu, magnezu lub nadmiar wapnia – stają się one żółte one lub białożółte, główne nerwy pozostają zielone. Roślinę dotyka chloroza. Dlatego roślinę trzeba dobrze nawozić.
b)niewystarczająco kwaśna gleba – gdy pH gleby jest zbyt wysokie (podłoże jest zbyt zasadowe) liście różaneczników mogą robić się żółte. Rododendrony muszą rosnąć w glebie o pH 4,5-5.
c) przesuszenie podłoża również powoduje żółknięcie liści.
W rurkę poskręcane są liście różaneczników zimą, gdy rośliny wyparowują przez liście wodę, a nie mają wystarczających jej zapasów i nie mogą pobrać jej z zamarzniętej gleby. Zwijając liście w rurkę, rośliny bronią się przed nadmierną utratą wody. Pamiętajmy więc aby podlewać różaneczniki również zimą, gdy gleba tylko odtaje. Aby zapobiec suszy fizjologicznej i usychaniu roślin zimą, dobrze jest w momencie przygotowywania podłoża pod rododendrony dodać hydrożel, który pozwoli na magazynowanie wody i ograniczy ryzyko uschnięcia rośliny zimą.
Liście różaneczników skręcają się ku dołowi również przy silnym niedoborze fosforu. Wówczas końcówki liści również brązowieją, a spodnia strona blaszki liścia robi się czerwona lub fioletowa.
Ciemnobrunatne plamy tworzą się na liściach różaneczników, gdy roślina została uszkodzona przez silne promieniowanie słoneczne na przełomie zimy i wiosny. Liście mogą stać się brunatne i wyglądać nawet jak uschnięte. Dlatego należy chronić różaneczniki przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych sadząc je na stanowisku ocienionym, ewentualnie okrywając je na zimę np. słomianą matą, płótnem jutowym czy agrowłókniną.